Journal of Modern Researches in Islam and Iran History Studies

Journal of Modern Researches in Islam and Iran History Studies

Pathology of the Approach to Religion and Religious Forces in the Memoirs of Political Elites of the Second Pahlavi Period (Case Study of Asadollah Alam's Notes)

Document Type : Extension -Article

Author
Mohammad taghi Latifi Shirdar
Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Ghaemshahr Branch, GHAEMSHAHR, IRAN
10.22034/nriihs.2025.2081058.1070
Abstract
Like many previous governments, the Pahlavi regime faced numerous opponents within Iran's borders. This government, with an authoritarian approach, always sought to suppress opposition forces and expand its totalitarian power. The elites present in the regime's political apparatus systematically participated in the suppression and provided political advice to the Shah. One of the elites who influenced the direction of this government in the political and social events of the 1960s and 1970s was Asadollah Alam. His view and approach towards religious forces played an influential role in the Shah's decisions. For this reason, Alam's memoirs are able to reveal the strategies and policies of the Shah and the elites around him in dealing with opposition forces. In the present study, the author seeks to examine and study Asadollah Alam's approach towards religious forces in order to reach Alam's mental plan in relation to religious forces while examining and pathologizing it. The research question is: What was Asadollah Alam's view in relation to religious forces? This hypothesis is put forward in response to the above question that Asadollah Alam's view regarding religious forces can be summarized in the form of a spectrum from encouraging-supportive to coercive. The research method in this article is descriptive-analytical and the method of collecting sources is library-documentary.
Keywords
Second Pahlavi regime
religious forces
structural threat
decision-making
religion
Subjects
- ابطحی، مصطفی، تئوری‌های انقلاب و انقلاب اسلامی: رهیافت چند علتی فروپاشی سیاسی- اجتماعی رژیم پهلوی، تهران: قومس، 1403.
- اخوان کاظمی، مسعود و امید شکرانه ارزنقی، «بررسی نقش بحران نفوذ در سقوط پهلوی دوم و پیروزی انقلاب اسلامی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال بیستم، شماره 75، صص 111-130، زمستان 1402.
- توکلی، یعقوب، «سیری در نگرش­شناسی تاریخ انقلاب اسلامی تجاری­نویسان و تاریخ‌نگاری مخالفان رژیم پهلوی»، فصلنامه خط اول، سال دوم، شماره 6، صص 19-42، پاییز 1387.
- چمن­خواه، لیلا، بهائیت و رژیم پهلوی، تهران: نگاه معاصر، 1391.
- خلیلی، علی، «جریان‌های سیاسی روحانیت در دوره پهلوی دوم»، فصلنامه مطالعات دولت پژوهشی در جمهوری اسلامی ایران، سال سوم، شماره اول، صص 1-33، بهار و تابستان 1396.
- زارعی، مجتبی، پهلویسم یا شبه مدرنیسم در ایران : نوسازی فرهنگ و هویت ایرانی- اسلامی به روایت اسناد رژیم پهلوی، تهران: خانه کتاب، 1388.
- سلیمانی امیری، جواد، «علل تمایز رفتار سیاسی آیات عظام حائری(ره) و بروجردی(ره) با امام خمینی(ره) در مقابل رژیم پهلوی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال بیستم، شماره 75، صص 69-90، زمستان 1402.
- شناخت ساخت سیاسی و توسعه در دولت پهلوی براساس «یادداشت های روزانه امیراسدالله علم» (فرامین درباری)، روزنامه دنیای اقتصاد، چهارشنبه 15 مرداد 1399، شماره 4953، مراجعه به پایگاه اینترنتی: https://www.magiran.com/article/4073947
- علم، اسدالله، یادداشت‌های علم، ویرایش علینقی عالی­خانی، تهران: کتاب‌سرا، چاپ اول تا پنجم، 1390.
- غلامی، میلاد و مجتبی عزیزی، «بررسی و نقد ادله آیت‌الله بروجردی در باب ولایت‌فقیه در عصر غیبت»، فصلنامه دانش سیاسی، سال هجدهم، شماره 2 (36)، صص 515-538، پاییز 1401.
- کاظمی،حجت و مهدی عطریان «نهادهای اقتصادی دربار و حامی پروری در رژیم پهلوی»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال چهاردهم، شماره 3 (55)، صص 127-158، تابستان 1398.
- مظفری، آیت، «چرایی ناتوانی رژیم پهلوی در جلوگیری از وقوع انقلاب اسلامی»، فصلنامه حصون، شماره 11، صص 112-125، 1386.
- نجف زاده، مهدی، و مهدی خوش­رفتار و حسین ابراهیمی، «تحلیل گفتمان مذهب گریزی در نوشتارهای محمدرضا پهلوی»، فصلنامه سیاست، سال سوم، شماره 12، صص 5-19، زمستان 1395.
- نوروزی، محمدجواد، «ایدئولوژی حاکم بر رژیم پهلوی و عملکرد جریان مذهبی در برخورد با آن»، نشریه مطالعات انقلاب اسلامی، سال سوم، شماره 9 و 10، صص 11-32، تابستان و پاییز 1386.

  • Receive Date 16 December 2025
  • Revise Date 28 December 2025
  • Accept Date 29 December 2025
  • Publish Date 20 February 2026