Journal of Modern Researches in Islam and Iran History Studies

Journal of Modern Researches in Islam and Iran History Studies

The role of the Shahsavan clan in the First Iran-Russia War

Document Type : Extension -Article

Authors
HamidReza Farzollahi 1
Mir Samad Mousavi 2
1 Master of Arts in History, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, ARDABIL, IRAN
2 Assistant Professor, Department of History, Payam Noor University, ARDABIL, IRAN
10.22034/nriihs.2025.2076048.1066
Abstract
The First Iran-Russia War (1218–1228 AH/1804–1813 CE) is one of the most important events in the political and military history of Iran during the Qajar era, the consequences of which, beyond the direct confrontation between the two states, profoundly affected the social, economic, and political structures of the border regions. In the meantime, the Shahsavan tribe, as one of the most important border tribes in northwest Iran, played a multidimensional and decisive role. This research, with an analytical and historical approach, examines the contexts for the formation of the role of the Shahsavan tribe and explains its military, political, social, and economic functions during the First Iran-Russia War. The research findings show that the coherent social structure, the economy based on animal husbandry and seasonal migration, accurate geographical knowledge, and historical experience in confronting foreign threats turned the Shahsavan into an efficient force in local defense and logistical support. At the same time, the active participation of this tribe in the war had important consequences such as weakening the economic foundations, decreasing the active population, increasing dependence on the central government, and redefining the political position of the tribal leaders. Although these developments strengthened the security and political role of the Shahsavan in the short term, in the long term they led to changes in the power relations between the state and the tribes and reduced the independence of the tribal structure. The main question of the research is how the First Iran-Russia War redefined the military, political, and social position of the Shahsavan tribe, and what long-term consequences did this redefinition have for the tribal structure and its relations with the Qajar government?
Keywords
Shahsavan tribe
Iran-Russia war
Border tribes
Qajar period
Tribal structure
Subjects
- آدمیت، فریدون، اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: خوارزمی، 1370.
- افشار نادری، محمود، ساختار قدرت ایلات شمال‌غرب ایران در دوره قاجار، تهران: پژوهشکده تاریخ معاصر ایران، 1381.
- امینی، محمد، ایلات و عشایر آذربایجان در دوره قاجار، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1390.
- بهرامی، علی، «وابستگی اقتصادی ایلات مرزنشین به دولت قاجار پس از جنگ اول ایران و روسیه»، پژوهشنامه تاریخ ایران، 14 (3)، صص 87-105، 1397.
- بهرامی، زهرا، «معیشت و مدیریت منابع ایل شاهسون در دوره قاجار»، مجله پژوهش‌های اجتماعی ایران، ۱۱(۲)، صص 80-102، 1396.
- پناهی، محمدرضا، ساختار اجتماعی­و­سیاسی ایلات آذربایجان در دوره قاجار، تهران: دانشگاه تهران، 1394.
- تاپر، ریچارد، عشایر مرزنشین ایران: تاریخ اجتماعی­و­اقتصادی شاهسون‌ها، ترجمه حسن افشار، تهران: مرکز، 1383.
- جعفری، رسول، «الگوهای کنش سیاسی ایلات مرزنشین در منازعات ایران و روسیه». فصلنامه تاریخ، ۳(۱)، صص 49-67، 1391.
- حسینی، جواد، چرخه کوچ و منابع طبیعی ایلات شمال‌غرب در سده نوزدهم، تهران: مرکز مطالعات تاریخی، 1396.
- رضایی، علی، «نقش ایلات مرزی در تحولات سیاسی شمال‌غرب ایران». فصلنامه تاریخ‌پژوهی، ۵(۲)، صص 59-76، 1392.
- رحیمی، علیرضا، «تأثیر جنگ اول ایران و روسیه بر ساختار اقتصادی ایلات شمال‌غرب». فصلنامه مطالعات تاریخی ایران، ۹(۱)، صص 50-70، 1394.
- رحیمی، سعید، «تغییرات جمعیتی و مهاجرت‌های اجباری ایل شاهسون در جریان جنگ اول ایران و روسیه». فصلنامه پژوهش‌های جمعیت‌شناسی، ۲(۱)، صص 71-90، 1394.
- زمانی، لیلا، «تأثیر مشارکت نظامی بر شبکه‌های اقتصادی ایلات شمال‌غرب»، پژوهشنامه تاریخ ایران، ۱۳(۴)، صص 6-45، 1397.
- کاظمی، حسین، پیامدهای جنگ اول ایران و روسیه بر جوامع ایلی شمال‌غرب، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، 1389.
- کاظمی، حسین، بازتاب‌های جنگ اول ایران و روسیه در مناسبات ایلی و حکومتی شمال‌غرب، تهران: مرکز مطالعات قاجار، 1396.
- کاتوزیان، محمدعلی همایون، دولت و جامعه در ایران: سقوط قاجار و استقرار پهلوی، تهران: مرکز، 1388.
- سلطانی، مهدی، سیاست ایلات در مناسبات دولت قاجار، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1396.
- علی‌پور، محمد، اثرات جنگ‌های مرزی بر جایگاه ایلات مرزنشین: مورد مطالعه ایل شاهسون، تهران: پژوهشگاه تاریخ ایران، 1400.
- قاسمی، رضا، «نوسازی نظامی و بازتعریف نقش ایلات در دوره پساجنگ»، پژوهشنامه تاریخ نظامی ایران، ۵(۱)، صص 79-101، 1398.
- کریمی، مهدی، «تحولات اقتصادی و معیشتی ایلات مرزی در جریان جنگ اول ایران و روسیه». فصلنامه مطالعات تاریخی، ۱۰(۲)، صص 75-98، 1398.
- کریمی، زهرا، «تحولات سیاسی و اجتماعی شمال‌غرب ایران پس از جنگ اول ایران و روسیه». فصلنامه مطالعات تاریخی، ۱۰(۲)، صص 55-80، 1399.
- کسروی، احمد، تاریخ هیجده‌ساله آذربایجان، تهران: امیرکبیر، 1375.
- مرادی، کیوان، اقتصاد ایلات مرزی ایران در سده نوزدهم، تهران: دانشگاه تهران، 1395.
- محمدی، حسن، «پیامدهای اجتماعی جنگ اول ایران و روسیه بر ایلات شمال‌غرب»، پژوهشنامه تاریخ ایران، ۱۲(۳)، صص 45-63، 1395.
- میرزایی، احمد، «تأثیر جنگ بر نظام معیشتی ایل شاهسون»، فصلنامه مطالعات تاریخی، ۴(۲)، صص 139-152، 1392.
- موسوی، سعید، «تحولات اقتصادی و اجتماعی ایلات شمال‌غرب ایران در دهه‌های پس از جنگ اول ایران و روسیه». فصلنامه مطالعات تاریخی، ۹(۳)، صص 65-90، 1397.
- نوری، احمدرضا، «تحولات آگاهی سیاسی ایلات آذربایجان در اوایل سده نوزدهم»، فصلنامه مطالعات تاریخ اجتماعی، ۲(۳)، صص 65-78، 1398.

  • Receive Date 28 October 2025
  • Revise Date 27 December 2025
  • Accept Date 28 December 2025
  • Publish Date 20 February 2026