پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

کنش روابط خارجی ایران در دوره استبداد صغیر با تأکید بر رویکرد روزنامه سروش (1909م/ 1288ش)

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/nriihs.2026.2086178.1079
چکیده
منطق روابط خارجی ایران در سده‌های 19 و 20 م با برتری منافع کشورهای غربی همراه بوده است. کشورهایی نظیر روسیه و انگلستان برتری خود را گاه از طریق جنگ و درگیری و گاه از طریق قراردادهای گوناگون به دست می‌آوردند. در نتیجه برای ایران وابستگی سیاسی و اقتصادی در سده 19 به امری طبیعی منجر شد. بحران های عمیق و شکاف سیاسی منجر به فعالیت احزاب و مطبوعات در آغاز قرن 20 م شد. در سال 1909م/1288ش روزنامه سروش به ابتکار انجمن سعادت ایرانیان و جمعی از نویسندگان وطن‌دوست و آزادی‌خواه در استانبول تأسیس شد که هدف خود را مبارزه با استبداد، استقرار دوباره مشروطه و در نهایت برپایی حکومت ملی تعریف کرده بود. روزنامه سروش در مسیر دستیابی به اهداف خود به یک واقعیت نیز توجه داشت؛ استقرار دوباره مشروطه و برپایی حکومت ملی بدون داشتن استقلال امری محال است. به همین جهت «تحصیل استقلال» در کنار «تحصیل آزادی» از عناوین پرتکرار روزنامه سروش درآمد. هدف اصلی این پژوهش بررسی کنش روابط خارجی ایران در دوره استبداد صغیر با تأکید بر مطالب روزنامه سروش است که با روش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای به این امر می پردازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Iran's Foreign Relations Practices During the Minor Despotism Period, Emphasizing the Approach of Soroush Newspaper (1909 AD/1288 AH)

نویسندگان English

Ali Norouzi 1
Kazem Meighani 2
1 Master of Arts in History of the Islamic Revolution, Kharazmi University, TEHRAN, IRAN
2 Assistant Professor, Department of History, Kharazmi University, TEHRAN, IRAN
چکیده English

The logic of Iran's foreign relations in the 19th and 20th centuries was accompanied by the superiority of the interests of Western countries. Countries such as Russia and England sometimes achieved their superiority through war and conflict and sometimes through various agreements. As a result, political and economic dependence in the 19th century became a natural thing for Iran. Deep crises and political divisions led to the activity of parties and the press at the beginning of the 20th century. In 1909/1288, the Soroush newspaper was founded in Istanbul at the initiative of the Iranian Prosperity Association and a group of patriotic and freedom-loving writers, which defined its goal as fighting tyranny, re-establishing the constitutional system, and ultimately establishing a national government. In the path to achieving its goals, the Soroush newspaper also paid attention to one reality; re-establishing the constitutional system and establishing a national government without independence is impossible. For this reason, "The Study of Independence" became one of the most frequent titles of the Soroush newspaper, along with "The Study of Freedom". The main goal of this research is to examine Iran's foreign relations during the period of the Minor Autocracy, with an emphasis on the content of the Soroush newspaper, which deals with this issue using a descriptive-analytical method based on library resources.

کلیدواژه‌ها English

Minor tyranny
Iranian Happiness Association
Soroush Newspaper
Russia
England
Ottoman
- آبادیان، حسین، بحران مشروطیت در ایران، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، 1383.
- آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل­محمدی و محمد­ابراهیم فتاحی، تهران، نی، چاپ سی­و­هشتم، 1401.
- آبراهامیان، یرواند، تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، چاپ بیست­و­هشتم، 1402.
- آجودانی، ماشالله، مشروطه ایرانی، تهران: اختران، چاپ هفدهم، 1403.
- دهخدا، علی­اکبر، چرندوپرند، به کوشش ولی الله درودیان، تهران: نیلوفر، چاپ چهارم، 1402.
- دهقان‌نژاد، مرتضی و مینا معینی و بهناز قائد شرفی، «بررسی تغییر تابعیت اتباع ایران و عثمانی و واکنش دولت ایران نسب به آن در فاصله سال‌های 1900-1922م/ 1317- 1341ق از خلال منابع و اسناد ایرانی»، دوفصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال ششم، شماره 11، صص 33-60، بهار و تابستان 1395.
- روزنامه سروش، استانبول، شماره 1، شماره 2، شماره 4، شماره 6، شماره 7، شماره 8، شماره 9، شماره 11، 1327ق.
- طاهرزاده بهزاد، کریم، قیام آذربایجان در انقلاب مشروطیت ایران، تهران: ارس، 1403.
- طولابی، توران، «سروش استانبول: پیش‌درآمدی بر روزنامه‌نگاری ملی‌گرایانه و تجددخواه»، نشریه پژوهش‌های ایران‌شناسی، سال ششم، شماره 2، صص 97-114، پاییز و زمستان 1395.
- فوران، جان، تاریخ تحولات اجتماعی ایران (مقاومت شکننده)، ترجمه احمد تدین، تهران: رسا، چاپ بیست­و­دوم، 1402.
- کسروی، احمد، تاریخ انقلاب مشروطه، تهران: نگاه، چاپ چهاردهم، 1402.
- کیانی‌شاوندی، اسکندر و محمدمهدی مرادی خلج، «تحلیلی بر نقش روزنامه‌های اختر و سروش در انتقال گفتمان انتقادی متأثر از فضای فکری استانبول به ایران در دوره قاجار»، فصلنامه مطالعات تاریخی جهان اسلام، سال یازدهم، شماره 25، صص 8- 31، بهار 1402.
- مایکل­ امین، کامرون، «مطبوعات و دیپلماسی عمومی در ایران (از قاجار تا پهلوی اول)»، ترجمه مصطفی لعل شاطری، فصلنامه تاریخ نو، شماره 17، صص 133-167، زمستان 1395.
- هوشنگ مهدوی، عبدالرضا، تاریخ روابط خارجی ایران، تهران: امیرکبیر، چاپ بیست­ و­دوم، 1402.

  • تاریخ دریافت 02 اسفند 1404
  • تاریخ بازنگری 31 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404