پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

بررسی مسئله فلسطین در روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی (1357-1368)

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران
2 استادیار گروه معارف، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی، بروجرد، ایران
10.22034/nriihs.2025.2069141.1060
چکیده
عربستان سعودی یکی از همسایگان مهم جمهوری اسلامی ایران با حمایت از اقدامات سازش کارانه ایالات متحده، در تلاش برای به رسمیت شناختن اسرائیل برآمده است. نزدیکی حکومت سعودی و اسرائیل، یکی از مهم ترین عوامل تنش میان جمهوری اسلامی و عربستان در عرصه‌ منطقه‌ای بوده است. عربستان در سال 1357 پیمان «کمپ دیوید» را گامی بزرگ به سوی برقراری صلح عادلانه اعلام کرد؛ اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در یک چرخش سیاسی منفعلانه اعلام کرد که برای فلسطین اشغال شده باید به جهاد روی آورد. اندکی بعد این کشور اعلام کرد که برای صلح با اسرائیل آماده است. در این پژوهش نشان داده می‌شود که چگونه تغییر موضع ایران در حمایت از اسرائیل در دوره پهلوی، به پشتیبانی همه جانبه از فلسطین پس از انقلاب اسلامی موجب تقابل ایران و عربستان شد. بررسی نقش فلسطین در تقابل جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محور اصلی این مقاله می باشد که با  روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به اسناد تاریخی و منابع معتبر علمی به شکل کتابخانه ای گردآوری شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Studying the Palestine Issue in Relations between the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia (1978-1989)

نویسندگان English

Sadegh Shafiei 1
Reza Ramezani 2
1 Assistant Professor, Department of Education, Grand Ayatollah Boroujerdi University, BOROUJERD, IRAN
2 Assistant Professor, Department of Education, Faculty of Humanities, Grand Ayatollah Boroujerdi University, BOROUJERD, IRAN
چکیده English

Saudi Arabia, one of the important neighbors of the Islamic Republic of Iran, has been trying to recognize Israel by supporting the conciliatory measures of the United States. The closeness of the Saudi government and Israel has been one of the most important factors in the tension between the Islamic Republic and Saudi Arabia in the regional arena. In 1978, Saudi Arabia declared the Camp David Accords a great step towards establishing a just peace; but after the victory of the Islamic Revolution, in a passive political turn, it declared that it should resort to jihad for occupied Palestine. Shortly after, the country announced that it was ready for peace with Israel. This research shows how Iran's change in position from supporting Israel during the Pahlavi era to comprehensive support for Palestine after the Islamic Revolution led to the confrontation between Iran and Saudi Arabia. The main focus of this article is to examine the role of Palestine in the confrontation between the Islamic Republic of Iran and Saudi Arabia in the years 1978 to 1989, which has been compiled in the form of a library using a descriptive-analytical method and citing historical documents and reliable scientific sources.

کلیدواژه‌ها English

Islamic Republic
Saudi Arabia
Palestine
Israel
Imam Khomeini
- آقائی، داود، سیاست و حکومت در عربستان سعودی، تهران: کتاب سیاسی، 1368.
- احمدی، حمید، روابط ایران و عربستان در سده بیستم، تهران: وزارت امور خارجه، 1368.
- ابوطه، انور، «تأثیر امام خمینی رحمه‏الله و انقلاب اسلامی در اندیشه و عملکرد جنبش جهاد اسلامی»، ترجمه مهدی سرحدی، فصلنامه حضور، ش 33، 1379.
- اسناد برگزیده موجود در مرکز اسناد شهید باهنر ریاست جمهوری، سند شماره ۴/۱۷.
- الغنوشی، راشد، مسئله فلسطین و ماهیت طرح صهیونیسم، ترجمه سید هادی خسروشاهی، قم: فرانشر، 1370.
- تقویم تاریخ انقلاب اسلامی، ج9، تهران: سروش، 1369.
- جعفریان، رسول، مقالات تاریخی، ج5، قم: الهادی، 1378.
- جمشیدی، محمدحسین، «ارتباط متقابل انقلاب اسلامی ایران و جنبش شیعیان عراق»، مجموعه مقالات انقلاب اسلامی و ریشه‏های آن، ج2، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‏ها، 1374.
- دستاوردهای عظیم انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در گستره جهان، ج2، تهران: سازمان ارتباطات فرهنگی، 1390.
- روحانی مبارز/ آیت‌الله سید ابوالقاسم کاشانی به روایت اسناد، ج1، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379.
- روزنامه اطلاعات، 23/4/1320؛ 7/8/1360.
- روزنامه جمهوری اسلامی، 7 /8/1360؛ 8/8/1360.
- زراعت پیشه، نجف، برآورد استراتژیک عربستان سعودی، تهران: مؤسسه فرهنگی ابرار معاصر، 1384.
- سلیمانی، محمد باقر، بازیگران روند صلح خاورمیانه، تهران: وزارت امور خارجه، 1379.
- شهبازی، الهام، «ایران و عربستان از همکاری تا منازعه»، فصلنامه خردنامه، سال چهارم، ش 12، 1393.
- علی­بابایی، غلامرضا، فرهنگ تاریخی- سیاسی ایران و خاورمیانه، ج4، تهران: رسا، 1374.
- فرمانفرمایان، منوچهر و رخسان فرمانفرمائیان، خون و نفت، خاطرات یک شاهزاده ایرانی، ترجمه مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس، 1377.
- فلاح­نژاد، علی، مناسبات ایران و اسرائیل در دوره پهلوی دوم، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381.
- کدیور، جمیله، رویارویی انقلاب اسلامی ایران و آمریکا، تهران: اطلاعات، 1372.
- کشاورزی نیا، علیرضا، «تأثیر مسئله فلسطین در روابط سیاسی ایران و اسرائیل در طی سال‌های ۱۳۲۷ الی ۱۳۹۷»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، دوره نهم، ش 4، 1379.
- کیانی­موحد، رضا، پایگاه اینترنتی موسسه مطالعات و پژوهش­های سیاسی، عملیات اپرا یا حمله اسرائیل به تاسیسات هسته­ای عراق، 1394.
- کرهرودی، حسین، «انتفاضه فلسطین؛ مولود اصول‏گرایی اسلامی معاصر»، فصلنامه علوم سیاسی، سال چهارم، ش 14، 1380.
- گل­محمدی، احمد، «روابط ایران و اسرائیل به روایت اسناد نخست وزیری از سال ۱۳۲۷ تا ۱۳۵۷»، فصلنامه حقوق عمومی، دوره چهارم، ش 6، 1381.
- مشروح مذاکرات مجلس سنا، دوره 1، جلسه 18، شنبه 30 اردبیهشت، 1329.
- صحیفه نور، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، 1370.
- عصام، عبدالحمید، العلاقات السعودیة الایرانیة 1982-1997، قاهره: دارالعین،1427ق.

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 14 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404