پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

نقش یارمحمدخان کرمانشاهی در جنبش مشروطه خواهی

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، سنندج، ایران
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استادیار گروه آموزشی تاریخ و باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.
چکیده
انقلاب مشروطه ایران مرهون رجال و شخصیت های برجسته ای چون ستارخان، باقرخان و سردار اسعد است که در شهرهای تبریز و گیلان مردم را به حرکت درآوردند و اسباب پیروزی مشروطه خواهان را فراهم کردند. در این میان، شهرکرمانشاه به عنوان شهری پرجمعیت با ویژگی­ های مدنیت خاص آن زمان و داشتن طبقات مختلف روحانی و تجار و دیوانسالاری، نقشی فعال و تاثیرگذار در انقلاب مشروطه بر جای گذاشت. در کرمانشاه رهبری مشروطه خواهان را سردار یارمحمدخان کرمانشاهی برعهده گرفت. وی در حوادث مرتبط با مشروطه همچون شورش سالارالدوله به همراهی عشایر کرمانشاهان نقشی مهم ایفا کرد. بنابراین او به عنوان یکی از سرداران مهم مشروطه در پیوند با تحولات کرمانشاه جایگاه والایی دارد. جستار حاضر درصدد بررسی نقش و جایگاه یارمحمدخان در حوادث مشروطیت در کرمانشاه می باشد. این پژوهش به روش تاریخی با رویکرد توصیفی و با تکیه بر داده ­ها و منابع تاریخی صورت گرفته است. براساس یافته­­ های پژوهش یارمحمد خان در جریان مقاومت مشروطه خواهان در تبریز همردیف ستارخان، در دسته­ بندی­ های احزاب سیاسی مشروطه و در مقابله با شاهزاده سالارالدوله در کرمانشاه حضور تاثیرگذاری داشت و از منتقدان اوضاع کشور و شیوه مدیریتی مشروطه خواهان در مجالس دوم و سوم و نیز حاکم منصوب مشروطه خواهان در کرمانشاه بود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The role of Yar Mohammad Khan Kermanshahi in the constitutional movement

نویسندگان English

Ghobad Radeh 1
Arash Aminpoor 2
Mehdi Ezzati 3
1 PhD student of History of Islamic Iran, Faculty of Literature and Humanities, Islamic Azad University, Sanandaj Branch, SANANDAJ, IRAN
2 PhD student of History of Islamic Iran, Shiraz University, SHIRAZ, IRAN
3 Assistant Professor, Department of History and Archaeology, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, KERMANSHAH, IRAN.
چکیده English

The Constitutional Revolution of Iran is indebted to prominent figures and personalities such as Sattar Khan, Bagher Khan, and Sardar Asad, who mobilized the people in the cities of Tabriz and Gilan and provided the means for the victory of the Constitutionalists. Meanwhile, the city of Kermanshah, as a densely populated city with the characteristics of the civilization of that time and having different classes of clergy, merchants, and bureaucrats, played an active and influential role in the Constitutional Revolution. In Kermanshah, the leadership of the Constitutionalists was assumed by Sardar Yar Mohammad Khan Kermanshahi. He played an important role in events related to the Constitutional Revolution, such as the Salar al-Dawlah rebellion, along with the Kermanshah tribes. Therefore, he has a high position as one of the important Constitutional Revolution generals in connection with the developments in Kermanshah. The present article seeks to examine the role and position of Yar Mohammad Khan in the Constitutional Revolution events in Kermanshah. This research has been conducted using a historical method with a descriptive approach and relying on historical data and sources. According to the findings of the research, Yar Mohammad Khan, during the Constitutionalist resistance in Tabriz, Hamardif Sattar Khan, had an influential presence in the categories of Constitutionalist political parties and in the confrontation with Prince Salar al-Dawlah in Kermanshah. He was a critic of the country's situation and the management style of the Constitutionalists in the second and third parliaments, as well as the appointed governor of the Constitutionalists in Kermanshah.

کلیدواژه‌ها English

Constitutional Revolution
Kermanshah
Qajar period
Yar Mohammad Khan of Kermanshahi
Sattar Khan
- آذری شهرضایی، رضا، گزیده اسنادی از وقایع مشروطیت در کردستان و کرمانشاهان، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1385.
- افشار، ایرج، کرمانشاهان و تمدن دیرینه آن، تهران: نگارستان کتاب، 1381.
- بهار، محمدتقی، تاریخ مختصر احزاب سیاسی، تهران: شرکت سهامی کتاب­های جیبی، 1357.
- پروانه، نادر، «کرمانشاه و کردستان در مشروطیت»، فصلنامه مطالعات تاریخی، 1393، صص 100- 117.
- پروین، نادر، «شورش سالارالدوله و نقش ایل کلهر»، فصلنامه مطالعات تاریخی، 1385، شماره 15، صص79-43.
- ثواقب، جهانبخش و پروین رستمی، «اوضاع سیاسی کرمانشاه مقارن جنبش مشروطیت در ایران (1327-1324ق)»، پژوهشنامه تاریخ­های محلی ایران، 1398، سال هفتم، شماره دوم، پیاپی(14)، صص 207- 230.
- جاوید، سلام الله، فداکاران فراموش شده آزادی، تهران: بی‌نا: 1358.
- خاطرات ظهیرالدوله، به کوشش ایرج افشار، تهران: زرین، 1367.
- رستمی، پروین، «چالش مشروطه خواهی در کرمانشاه»، فصلنامه مسکویه، 1390، شماره 23، صص 33-58.
- سلطانی، محمدعلی، جغرافیای تاریخ و تاریخ مفصل کرمانشاهان(ایلات و طوایف)، ج 2-3، بی­جا: بی­نا: 1372.
- سلطانی، محمدعلی، جغرافیای­ تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان: تاریخ کرمانشاه از دوران ماقبل تاریخ تا کودتای 28 مرداد، ج 4-5، تهران: سُها، 1381.
- سنجابی، کریم، ایل سنجابی و مجاهدات ملی ایران، تهران: پردیس دانش، 1393.
- شجاعی­مهر، رامین، «یارمحمدخان کرمانشاهی»، نشریه رشد آموزش تاریخ، 1396، شماره 66، صص 47-43.
- صفایی، ابراهیم، رهبران مشروطه، ج 1-2، تهران: جاویدان، 1363.
- کازرونی، جعفر، پهلوانان (تاریخ پهلوانی در کرمانشاه)، کرمانشاه: طاق بستان، 1376.
- کتاب­آبی، (گزارش محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس درباره انقلاب مشروطه ایران)، ترجمه احمد بشیری، تهران: نو، 1363.
- کتاب­نارنجی (گزارش‌های سیاسی وزارت امور خارجه روسیه تزاری درباره انقلاب مشروطه ایران)، ترجمه حسین قاسمیان، تهران: نور، 1367.
- کرمانی، ناظم­الاسلام، تاریخ بیداری ایرانیان، به اهتمام سعیدی سیرجانی، تهران: پیکان، 1376.
- کسروی، احمد، تاریخ مشروطه ایران، تهران: نگاه، 1387.
- کسروی، احمد، تاریخ هجده ساله آذربایجان، تهران: امیرکبیر، 2537.
- کشاورز، اردشیر، گُرد کرد، کرمانشاه: طاق بستان، 1377.
- کشتمند، ناهید، یارمحمدخان سردار مجاهد کرمانشاهی، تهران: آرشین، 1395.
- گروته، هوگو، سفرنامه گروته، ترجمه مجید جلیلوند، تهران: مرکز، 1369.
- مردوخ، شیخ محمد، تاریخ مردوخ، تهران: کارنگ، 1379.
- مفتخری، حسین و شهرام اردشیریان و حسین محمدی و علی ططری، «چالش و موانع مشروطیت و انتخابات مجلس شورای ملی در کرمانشاهان (۱۳۴۲- ۱۳۲۴ق/ ۱۳۰۲- ۱۲۸۵ش)»، مجله پژوهش­های تاریخی ایران و اسلام، 1400، شماره 28، صص 36-19.
- مک­داول، دیوید، تاریخ معاصر کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، تهران: پانیذ، 1380.
- ملک‌زاده، مهدی، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران: سخن، 1383.
- مومنی، باقر، پنج لول روسی، تهران: شباهنگ، 2537.
- فریدالملک همدانی، مهدی علی خان، خاطرات فرید، گردآوری مسعود فرید (قراگزلو)، تهران: زوار، 1354.
- نقی‌پور، علی اکبر، یار محمدخان کرمانشاهی سردار مشروطه، بی­جا: بی­نا، 1369.
- یزدانی، سهراب، مجاهدان مشروطه، تهران: نی، 1388.
 
- Floor, Willem, KERMANSHAH City & Province 1800-1945, Printed and Manufactured in the United States, MAGE PUBLISHERS ,Washington, DC, 2018.

  • تاریخ دریافت 12 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 02 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 03 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1403