پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

واکاوی علل و دلایل انشعاب در حزب توده ایران

نوع مقاله : ترویجی

نویسنده
کارشناسی ارشد تاریخ انقلاب اسلامی، دانشگاه خوارزمی، البرز، ایران.
چکیده
نشان دادن انشعاب و اختلافات درونی حزب توده ایران و نقش رهبران در شکل گیری اختلافات مهم ترین هدف این نوشتار است. حزب توده از سال 1320 رسماً کار خود را با رهبری سلیمان اسکندری آغاز کرد. این حزب در دوره پهلوی دوم و جمهوری اسلامی فراز و فرود زیادی را تجربه نمود. در جریان کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت مصدق، ترور محمدرضا شاه در دانشگاه تهران و فعالیت های تبلیغی علیه رژیم شاه در دهه 20 و 30 شمسی، ردپایی از نگرش و باورهای حزب توده دیده می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد دخالت های شوروی به ویژه در مسئله آذربایجان، تقاضای امتیاز نفت شمال توسط این کشور و تظاهرات حزب توده به نفع اتحاد جماهیر شوروی در شهرهای ایران، پایة انشعاب درونی حزب توده ایران و میهن پرستان حزب را به وجود آورد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the causes and reasons for the split in Tudeh Party of Iran

نویسنده English

Mohammad Reza Mortazavi
MA in History of Islamic Revolution, Kharazmi University, ALBORZ, IRAN
چکیده English

The most important goal of this article is to show the division and internal divisions of Tudeh Party of Iran and the role of leaders in the formation of divisions. The Tudeh Party officially started its work in 1320 under the leadership of Suleiman Eskandari. This party experienced many ups and downs during the Pahlavi II period and the Islamic Republic. During the coup d'état of August 28, 1332 and the fall of the Mossadegh government, the assassination of Mohammad Reza Shah at the University of Tehran and the propaganda activities against the Shah's regime in the 20s and 30s, traces of Tudeh's attitude and beliefs can be seen. The findings of the research show that the Soviet interference, especially in the issue of Azerbaijan, the demand for northern oil concessions by this country and the Tudeh party's demonstrations in favor of the Soviet Union in Iranian cities, created the basis for the internal division of the Tudeh Party of Iran and the party's patriots. The research method is descriptive-analytical and based on library resources.

کلیدواژه‌ها English

Street Movement
Split
Third force
Reformers
Meeting
- آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1394، چاپ بیست و سوم.
- آل احمد، جلال، در خدمت و خیانت روشنفکران، 2 جلد، تهران: خوارزمی، 1357.
- امانی، هاشم، درباره محاکمات سیاسی (53 نفر)، تهران: محبوب، 1331.
- امیر خسروی، بابک، نقدی بر خاطرات نور الدین کیانوری، تهران: دیدگاه، 1357.
- انور خامه­ای، فرهنگ، سیاست و تحول اجتماعی: برگزیده ای از مصاحبه ها و مقالات، تهران: شرکت چاپخش سهامی خاص، 1378.
- انور خامه­ای، فرصت بزرگ از دست رفته، تهران: هفته، 1363، چاپ دوم.
- بهروز، مازیار، شورشیان آرمان خواه: ناکامی چپ در ایران، تهران: ققنوس، 1400، چاپ هفدهم.
- به کوشش جمعی از پژوهشگران، حزب توده از شکل­گیری تا فروپاشی 1320- 1368، تهران: مؤسسة مطالعات و پژوهش­های سیاسی، 1387.
- پوریا، اسرلان، کارنامه مصدق و حزب توده، تهران: ققنوس، 1396.
- جامی، بی نام، گذشته چراغ راه آینده است، تهران: ققنوس، 1398، چاپ دوازدهم.
- جزنی، بیژن، تاریخ سی ساله ایران، ج 1، تهران: بی­نا، 1357.
- طبری، احسان، کژ راهه: خاطراتی از حزب توده ایران، تهران: امیرکبیر، 1378، چاپ پنجم.
- طهوری، عبدالرحیم، سرابی بنام حزب توده ایران، تهران: بی­نا، 1358.
- فرمانفرماییان، مریم فیروز، خاطرات، تهران: دیدگاه، 1373.
- کشاورز، فریدون، من متهم می کنم، تهران: رواق، 1357.
- کیانوری، نورالدین، حزب توده ایران و دکتر مصدق، تهران: بی­نا، 1359.
- گفت و شنود محمود تربتی سنجابی با عبدالله ارگانی، پنج گلوله برای شاه، تهران: خجسته، 1381، چاپ دوم.
- مؤمنی، باقر، درباره مسائل جنبش و حزب توده، تهران: پیوند، 1358.
- همایون کاتوزیان محمدعلی، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسلة پهلوی، تهران: مرکز، 1374، چاپ پنجم.
- همایون کاتوزیان، محمدعلی، خاطرات سیاسی خلیل ملکی، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1397، چاپ چهارم.

  • تاریخ دریافت 28 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 11 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403