پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

نقد و بررسی نظریه عدالت کل صحابه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
یکی از مبنای فکری مذاهب اهل سنت اعتقاد به عدالت کل صحابه بوده است. نظریه ای که در طول تاریخ اسلام به یکی از مباحث مهم مورد بحث فی مابین مذاهب مختلف اسلامی تبدیل شده است. در این راستا علمای اهل سنت در جهت اثبات عقیده خویش به ادله قرآنی و حدیثی متعددی استناد کرده اند. پژوهش حاضر که با روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته تلاش کرده است به این پرسش پاسخ داده شود: «ادله اهل سنت برای اثبات عقیده خویش چه بوده و این ادله دارای چه نقاط ضعفی می باشد؟». نتیجه تحقیق حاکی از آن است که به اعتقاد علمای اهل سنت تمامی صحابه، عادل محسوب می شوند. آنان در این راستا به برخی آیات و روایات اشاره کرده اند که با بررسی انجام گرفته مشخص گردید هیچ کدام از آیات مورد ادعا، عدالت تمامی صحابه را ثابت نکرده و در خصوص روایات نیز، جدا از اشکال متنی، به جهت سندی دارای ایراد است. در ادامه بیان شد که علمای اهل سنت برای دفاع از عقیده خویش، عملکردهایی مانند اعتقاد به بخشیده شدن گناهان صحابه به صرف صحابی بودن و همچنین ممنوعیت نقل روایات مربوط به مشاجرات بین صحابه را انجام داده اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Criticism of the theory of justice of the entire Companions

نویسنده English

Ashkan Gholami
PhD in Iranian Islamic History, Imam Khomeini International University, QAZVIN, IRAN
چکیده English

One of the intellectual bases of the Sunni religions is the belief in the justice of all companions. A theory that has become one of the important topics discussed between different Islamic religions throughout the history of Islam. In this regard, Sunni scholars have cited numerous Qur'anic and Hadith evidences to prove their opinion. The current research, which was carried out with a descriptive-analytical method, tried to answer this question: "What were the arguments of Sunnis to prove their opinion and what are the weaknesses of these arguments?". The result of the research indicates that according to Sunni scholars, all companions are considered righteous. In this regard, they have mentioned some verses and narrations, which after investigation revealed that none of the claimed verses proved the justice of all the Companions, and regarding the narrations, apart from the textual forms, there are objections regarding the document. In the following, it was stated that the scholars of Ahl al-Sunnah have done actions to defend their belief, such as believing that the sins of the Companions are forgiven simply because they are Companions, and also prohibiting the transmission of narrations related to disputes between the Companions.

کلیدواژه‌ها English

Justice
Companions
Sunnis
Quran
Hadith
- قرآن کریم
- ابن ابی حاتم، تفسیر قرآن، المحقق: أسعد محمد الطیب، ج 1، الناشر: مکتبة نزار مصطفى الباز- المملکة العربیة السعودیة، 1419ق.
- ابن­منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، الناشر: دار صادر- بیروت الطبعة: الثالثة- 1414ق.
- ابن ابی یعلی، ابوالحسین، طبقات الحنابلة، المحقق: محمد حامد الفقی، ج 1، الناشر بیروت: دار المعرفة، بی­تا.
- ابن اثیر، ابو الحسن، اسد الغابة، ج 1، الناشر: دار الفکر- بیروت عام النشر: 1409ق.
- ابن­تیمیه، تقی­الدین ابو العباس احمد، منهاج السنة، المحقق: محمد رشاد سالم، ج 4 - 6، الناشر: جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، 1406ق.
- ابن­جوزی، جمال­­الدین ابوالفرج، زاد المسیر، المحقق: عبد الرزاق المهدی، ج 1، الناشر بیروت: دارالکتاب عربی، 1422ق.
- ابن حجر عسقلانی، ابو الفضل احمد بن علی، الاصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق: عادل أحمد عبد الموجود و على محمد معوض، ج 1، الناشر بیروت: دار الکتب العلمیة، 1415ق.
- ابن­حجر عسقلانی، ابو الفضل احمد بن علی، نزهة النظر فی توضیح نخبة الفکر فی مصطلح أهل الأثر، محقق: عبدالله بن ضیف الله الناشر: مطبعة سفیر با لریاض الطبعة: الأولى، 1422ق.
- ابن­حجر عسقلانی، فتح الباری، تحقیق محمد فواد عبدالباقی، ج 7، الناشر: دارالمعرفة - بیروت، 1379ق.
- ابن­حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، دارالکتاب الإسلامی 1414ق.
- ابن­حنبل، مسائل الإمام أحمد بن حنبل، إسحاق بن راهویه، اسحاق بن منصور ابو یعقوب، ج 9، الناشر: عمادة البحث العلمی، الجامعة الإسلامیة بالمدینة المنورة، المملکة العربیة السعودیة الطبعة: الأولى، 1425ق.
- ابن عبد البر، ابو عمر یوسف، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، المحقق: علی محمد البجاوی، ج 1، الناشر بیروت: دارالجیل، 1412ق.
- ابن­کثیر، أبو الفداء إسماعیل بن عمر، تفسیر قرآن، المحقق: محمد حسین شمس الدین، ج 1-2، الناشر: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون-بیروت، 1419ق.
- ابن­کثیر، اسماعیل، اختصار علوم الحدیث، دکتر ماهر یاسین، للنشر و التوزیع ریاض، 1431ق.
- ابوبکر خلال، السنة، المحقق: د. عطیة الزهرانی، ج 2-3، الناشر: دارالرایة- الریاض الطبعة: الأولى، 1410ق.
- اشعری، ابوالحسن، مقالات الإسلامیین واختلاف المصلین، الناشر‌: فرانسشتاین، آلمان- ویسبادن‌سالچاپ، 1400ق.
- آمدی، علی بن محمد، الاحکام فی اصول الاحکام، تحقیق شیخ عبدالرزاق عفیفی، ج 2، دارالصمیعی للنشر و التوزیع الریاض، 2003.
- بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح­بخاری، المحقق: محمد زهیر بن ناصر، ج 2- 8، الناصر الناشر: دارطوقا لنجاة، 1422ق.
- ثعالبی، ابواسحاق احمد، تفسیر ثعالبی، تحقیق محمد بن عاشور، ج15، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1422ق.
- خالد بن عبدالله المصلح، شرح العقیدة الواسطیة، الناشر: دار ابن الجوزی- الدمام،المملکة العربیة السعودیة، 1421ق.
- شمس­الدین ابو عبدالله محمد، میزان الاعتدال، تحقیق: علی محمد البجاوی، ج 2، الناشر: دار المعرفة للطباعة و النشر، بیروت، 1382ق.
- ذهبی، شمس­الدین، سیر الاعلام، ج 8، الناشر: دارالحدیث القاهرة الطبعة، 1427ق.
- راغب­ اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دفتر نشر الکتابنوبت، 1404ق، چاپ دوم.
- زرکشی، ابو عبدالله بدرالدین،  البحر المحیط فی اصول الفقه، ج 6، الناشر: دار الکتبی، الطبعة الأولى، 1414ق.
- طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم الکبیر، المحقق: حمدی بن عبد المجید السلفی، ج 2-10، دار النشر: مکتبة ابن­تیمیه- القاهرة، 1994م.
- طبری، محمد بن جریر، تفسیر طبری، تحقیق: الدکتور عبد الله بن عبد المحسن الترکی، ج 2، بالتعاون مع مرکز البحوث والدراسات الإسلامیة بدار هجر الدکتور عبد السند حسن یمامة الناشر: دار هجر للطباعة والنشر والتوزیع والإعلان الطبعة: الأولى، 1422ق.
- قاضی­خان، الفتاوى العال معروفة با لفتاوى الهندیة، ج 2، دارمعرفه بیروت، بی­تا.
- مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، المحقق: محمدفؤاد عبدالباقی، ج1، الناشر: دارإحیاءالتراث العربی- بیروت، بی­تا.
- نووی محی­الدین، ابو زکریا، التقریب و التیسیر لمعرفه، تحقیق و تعلیق: محمد عثمان، الناشر: دارالکتاب العربی، بیروت الطبعة: الأولى، 1405ق.
- نووی محی­الدین، ابو زکریا، شرح صحیح مسلم نووی، ج 16، الناشر: دارإحیاءالتراث العربی- بیروت الطبعة الثانیة، 1392ق.

  • تاریخ دریافت 10 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 13 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403