پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

نظام سازی در اندیشه سیاسی شهید آیت الله سید محمد بهشتی (ره)

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان
1 دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
2 استادیار، گروه تاریخ اسلام، دانشکده تاریخ دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
آیت الله سید محمد بهشتی از جمله اندیشمندان معاصر اسلامی است که چند دهه از عمر خود را صرف تکوین نظام سازی و تشکیل نظام اسلامی نمود. او از چهره‌های کلیدی انقلاب اسلامی بود که نسبت به مسائلی چون سازمان دهی و نظام سازی حساسیت خاصی داشت. در این چارچوب، نوشتار حاضر در پی پاسخ دادن به این پرسش است که «جایگاه نظام سازی در اندیشه شهید بهشتی مبتنی بر چه پشتوانه سیاسی است؟». این امر مهم با توجه به آثار مکتوب و گفتارهای باقی مانده از وی با روش ترکیبی توصیفی ـ تحلیلی مورد نقد و بررسی قرار خواهد گرفت و این فرضیه نیز تقویت خواهد شد که «نظام سازی لازمه یک جامعه توسعه یافته است». یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در منظومه فکری شهید بهشتی رسیدن به جامعه مطلوب بدون نظام سازی ممکن نیست. بنابراین ایشان برای سازمان‌دهی نظام مورد نظر به نکات کلیدی و مهمی همچون کار جمعی و تشکیلاتی، وحدت و همبستگی، آزادی، اهمیت دادن به مخالفان، اقلیت‌ها و منتقدان و نگاه به غرب و شرق توجه نشان داده و هرکدام را به ‌صورت جامع تشریح کردند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Systematization in Shahid Beheshti's thought by relying on political issues

نویسندگان English

Mohammad Hosein Kazemi 1
Mohammad Zare Bushehri 2
1 PhD in Islamic History, University of Bagher al-Olum, QOM, IRAN
2 Assistant professor, Islamic History Department, Faculty of History, University of Religions and Denominations, QOM, IRAN
چکیده English

Ayatollah Seyyed Mohammad Beheshti is one of the contemporary Islamic thinkers who spent several decades of his life developing the Islamic system. He was one of the key figures of the Islamic Revolution, who was particularly sensitive to issues such as organization and systematization. In this framework, the present article seeks to answer the question that "the position of systematization in Shahid Beheshti's thought is based on what political support?". This important issue will be reviewed with a combined descriptive-analytical method according to his written works and speeches, and this hypothesis will be strengthened that "systemization is necessary for a developed society". The findings of the research show that in Shahid Beheshti's intellectual system, it is not possible to reach the desired society without systematization. Therefore, in order to organize the desired system, he paid attention to key and important points such as collective and organizational work, unity and solidarity, freedom, giving importance to opponents, minorities and critics, and looking at the West and the East, and explained each of them comprehensively.

کلیدواژه‌ها English

Shahid Beheshti
political issues
system building
freedom
collective work
unity
- اژه‌ای، جواد، مصاحبه با مرکز اسناد انقلاب اسلامی، جلسه اول، نوار اول، شماره‌ کاست: 1205، 27/9/1380.
- ایوبی­پور، محمد و محمد رحیم عیوضی، «تعیین پیشران­های تمدن­سازی نوین اسلامی با رویکرد تحلیل تأثیر متقاطع»، دو فصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دانشگاه شاهد، دوره 2، شماره 1، 1398، صص 387-400.
- بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله بهشتی‌، «بازشناسی یک اندیشه، یادنامه بیستمین سالگرد شهادت آیت‌الله دکتر بهشتی»‌، اصفهان: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و نشر بقعه، 1380.
- بهشتی، سید محمد، آزادی، هرج و مرج، زور مداری،‌ بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله بهشتی‌، تهران:‌ بقعه، 1381.
- بهشتی، علیرضا، مصاحبه با مرکز اسناد انقلاب اسلامی، جلسه دوم، شماره‌ کاست: 2391، 5/2/1377.
- بهشتی، علیرضا، «شهید بهشتی و مدیریت بحران»، ماهنامه شاهد یاران، شماره 8، 1385، صص 28-32.
- بهشتی، سید محمد، اتحادیه‌ انجمن‌های اسلامی در اروپا، تهیه و تنظیم بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید دکتر بهشتی، تهران: بقعه، 1386.
- بهشتی، سید محمد، بررسی تحلیلی از جهاد، عدالت، لیبرالیسم و امامت، تهران: دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی، 1361.
- بهشتی، سید محمد، جاودانه‌ تاریخ، آشنایی با افکار و اندیشه‌های شهید مظلوم آیت‌الله بهشتی، ج 1-3-6، تهران: جمهوری اسلامی، 1372.
- بهشتی، سید محمد، حزب جمهوری اسلامی (گفتارها، گفتگوها، نوشتارها)، تهیه و تنظیم بنیاد نشر آثار و اندیشه شهید آیت‌الله بهشتی،‌ تهران: بقعه، 1391، چاپ دوم.
- بهشتی، سید محمد، روزنامه اطلاعات، «سخنرانی آیت‌الله بهشتی در جمع بازاریان تهران»، 2/12/1358، 27/7/1359، 9/6/1359.
- بهشتی، سید محمد، روزنامه کیهان، 19/7/1359.
- بهشتی، سید محمد، سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های آیت‌الله شهید دکتر سید محمد حسینی بهشتی، تدوین محمدرضا سرا بندی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1386.
- بهشتی، سید محمد، سخنرانی‌های شهید مظلوم دکتر بهشتی،‌ تهران: سید جمال، بی‌تا.
- بهشتی، سید محمد، «آزادی در جامعه اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، 2/1/1362.
- بهشتی، سید محمد، «انتقاد سازنده از مسئولان در تمام سطوح برای همه آزاد است»، روزنامه جمهوری اسلامی، 30/11/1359.
- بهشتی، سید محمد، سه گونه اسلام، بنیاد نشر آثار و اندیشه شهید آیت‌الله بهشتی، تهران: بقعه، 1386.
- بهشتی، سید محمد، مبانی نظری قانون اساسی، تهران:‌ بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، 1380، چاپ سوم.
- بهشتی، سید محمد، مواضع تفصیلی حزب جمهوری اسلامی، بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، تهران: بقعه، 1378.
- بهشتی، سید محمد، موسیقی و تفریح در اسلام، ‌ بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، تهران: بقعه، 1384.
- بهشتی، سید محمد، نقش انبیاء و پیامبران در هدایت و عدالت، تهران: ستاد برگزاری مراسم هفتم تیر، 1362.
- بهشتی، سید محمد، ولایت، رهبری، روحانیت، بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید بهشتی، تهران: روزنه، 1390.
- پیشگاهی­فرد، محمد، مصاحبه با مرکز اسناد انقلاب اسلامی، جلسه سوم، نوار اول، شماره کاست: 12194.
- جمعی از اعضای حزب جمهوری اسلامی، مواضع ما،‌ تهران: روزنامه جمهوری اسلامی، بی‌تا.
- دهشیری، محمدرضا و زهرا بهرامی، «مؤلفه‌های الگوی سیاست خارجی تمدن­ساز»، دوفصلنامه مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دانشگاه شاهد، دوره 4، شماره 2، 1400، صص 31-56.
- رودسری، ‌حسین، الگوی حضور: نگاهی به سیره‌ شهید بهشتی در عرصه تعلیم و تربیت،‌ سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تهران: مدرسه، 1390.
- روزنامه جمهوری اسلامی، «بحث وجدان کاری و انضباط اجتماعی در اندیشه و عمل شهید بهشتی»، 3/4/1377.
- سرا بندی محمدرضا، زندگی و مبارزات آیت‌الله شهید دکتر سید محمد حسینی بهشتی به روایت اسناد، ‌تهران:‌ مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387.
- شعبانی، امامعلی، تاریخ شفاهی زندگی و مبارزات شهید بهشتی، تهران:‌ مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387.
- شعاع حسینی، فرامرز، بهشتی از زبان بهشتی، با مقدمه‌ سید محمد حسینی، تهران: کار آفرینان فرهنگ و هنر، 1392.
- شیر علی نیا، جعفر، روایتی از زندگی و زمانه آیت‌الله سید محمد حسینی بهشتی، تهران: سایان، 1379.
- صنعتی، رضا، گفتمان مصباح، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1389، چاپ دوم.
- مؤمنی، فرشاد «پدر خواندگی شهید بهشتی»، ماهنامه نسیم بیداری، شماره 32، 1389، صص 48-51.
- واحد فرهنگی بنیاد شهید، «او به تنهایی یک ملت بود»، تهران: بنیاد شهید، 1361.

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403