پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

گونه شناسی مناسبات آیت الله مرعشی نجفی (ره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ تشیع، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
واکاوی گونه‌های مناسبات علمای تشیع، یکی از روش‌های متعالی شناخت سیره و سنخ شناسی اقدامات آیت‌الله مرعشی نجفی است که به‌منظور ارزیابی و معرفی الگوهای اسلامی مورد اعتناء واقع می‌شود. ایشان از مراجع تقلید مهم جهان تشیع بود که به علت بهره‌مندی از خصیصه‌های ارزشمند و تکامل‌یافته‌ بشری در ابعاد علمی، اجتماعی و سیاسی، حائز وجوه جاویدی گردید. پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی گردآوری شده، درصدد فهم این مطلب است که مناسبات آیت‌الله مرعشی، مبتنی بر چه گونه‌هایی بوده و چگونه تحقق یافته است؟ این نوشتار با پردازش اطلاعات موجود به این نتیجه دست‌یافته است که مناسبات ایشان، در ساحت علمی و اعتقادی با ژرف‌اندیشی در مبانی اصیل اسلامی و تکاپو در نهادینه‌سازی آن، فارغ از تعصبات دینی و اعتقادی، به برقراری مناسبات هم‌گرایی و واگرایی معطوف بوده است. آیت الله در گونه‌ واگرایانه با اتخاذ رفتارهای سیاسی ازجمله؛ ایستادگی در برابر ظلم و فساد، نگرش سیاست در دین را تقویت کرد. ایشان با اخذ رفتارهای تربیتی عملی، شیوه‌ انتقال اسلوب‌های اصیل اسلامی را از مبانی راهبردی به کاربردی ارائه نمود. براین اساس، می‌توان دریافت که مناسبات آیت‌الله مرعشی در گونه‌ همگرایی در حیطه‌های فکری، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی، در جایگاه نخست و در گونه‌ واگرایی سیاسی در رتبه بعدی، شاخص بوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Typology of relationships of Ayatollah Marashi Najafi

نویسنده English

Fatemeh Shakibrokh
PhD student of Shiite History, Faculty of History, University of Religions and Denominations, QOM, IRAN
چکیده English

Analyzing the types of relationships of Shiite scholars is one of the superior methods of knowing the history and genealogy of the actions of Ayatollah Marashi Najafi, which is taken into account in order to evaluate and introduce Islamic models. He was one of the important sources of imitation in the Shiite world, who gained immortality due to the benefit of valuable and evolved human characteristics in scientific, social and political dimensions. The current research, which was compiled in a descriptive-analytical method, seeks to understand what Ayatollah Marashi's relationships were based on and how they were realized. By processing the available information, this article has come to the conclusion that his relations in the scientific and religious fields with deep thinking in the fundamentals of Islam and efforts in its institutionalization, regardless of religious and religious prejudices, were aimed at establishing convergence and divergence relations. Ayatollah in a divergent way by adopting political behaviors including; Standing against oppression and corruption strengthened the attitude of politics in religion. By obtaining practical educational behaviors, he presented the method of transferring authentic Islamic styles from strategic to practical foundations. Therefore, it can be seen that Ayatollah Marashi's relations were significant in terms of convergence in intellectual, religious, social and cultural fields, in the first place, and in terms of political divergence in the next rank.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Marashi Najafi
relationships
typology
Shia scholars
convergence and divergence
- آقا بخشی، علی‌اکبر و مینو افشاری­راد، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: چاپار، 1387.
- آقابزرگ تهرانی، محمدحسن، طبقات اعلام الشیعه: الروضة النضرة فی علماء المائة الحادیة عشرة، تصحیح علی‌نقی منزوی، ج 5، تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۷۲.
- اباذری، عبدالرحیم، خاطرات آیت‌الله احمدی میانجی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۷.
- ابن­منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، ج 1، بیروت: دارصادر، بی‌تا.
- ابوالحسنی (منذر)، علی، «مناسبات سیاسی علمای شیعه با سلاطین و دیدگاه‌های امام خمینی (ره)»، مجله تاریخ معاصر، شماره ۴۴، 1386، صص ۷۵- 116.
- استادزاده، بی­نام، زندگی­نامه‌ آیت‌الله‌العظمی‌ شاه‌آبادی و مجاهد شریف‌ شهید شاه‌آبادی، تهران: حوزه علمیه شهید شاه‌آبادی، 1365.
- اصفیایی، سید محمد، «نقش آیت‌الله مرعشی در پیوند رشته‌های گسسته فرهنگی»، مجله میراث شهاب، خرداد 1376، شماره ۷، صص ۳9-40.
- امین، سید محسن، اعیان الشیعه، ج ۱۰، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
- امینی، علیرضا، تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوران پهلوی، تهران: صدای معاصر، 1381.
- انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تصحیح حسن احمدی گیوی، ج 8، تهران: سخن، 1381.
- بارانی، محمدرضا و محمد دهقانی، «بررسی رواداری مذهبی حاکمان آل‌بویه و سلجوقیان در امور سیاسی و حکومتی»، پژوهش‌نامه‌ تاریخ اسلام، سال چهارم، شماره 13، 1393، صص 7-26.
- باقری بید هندی، ناصر، «نجوم امت (آیت‌الله مرعشی نجفی)»، مجله نور علم، شماره 37، آبان 1369، صص 48-86.
- بدوی، محمدباقر، مرزبان حماسه‌ها، قم: کتابخانه ‌آیت‌الله مرعشی، 1383.
- بصیرت منش، حمید، علماء و رژیم رضاشاه: نظری بر عملکرد سیاسی فرهنگی روحانیون در سال­های 1305 - 132 تهران: موسسه چاپ و نشر عروج، ۱۳۷۶.
- بهشتی سرشت، محسن، نقش علما در سیاست، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، 1380.
- تمدن،‌ محمد، اوضاع‌ ایران‌ در جنگ‌ اول یا تاریخ رضاییه‌، ج ۱، تهران: کتابفروشی اسلامیه، بی‌تا.
- حسینیان، روح‌الله، سه سال ستیز مرجعیت شیعه در ایران (1343 - 1341)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۷.
- دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، چاپ دوم.
- دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، به کوشش ایرج مهرکی، غلامرضا ستوده و اکرم سلطانی، زیر نظر سیدجعفر شهیدی، ج 1-2، تهران: دانشگاه تهران، 1390.
- راوندى، قطب­الدین، الخرائج و الجرائح‌، قم: مؤسسة الإمام المهدى علیه مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف‌السلام‌، ۱۴۰۹ ق.
- رفیعی­‌علامرودشتی، علی و سیدمحمود مرعشی نجفی، بر ستیغ نور: گوشه‌هایی از زندگی و وصیت‌نامه‌ الهی- اخلاقی حضرت آیت‌الله‌العظمی مرعشی نجفی (ره)، قم: کتابخانه عمومی آیت­الله مرعشی، 1392.
- رفیعی ‌علامرودشتی، علی، شهاب شریعت، قم: کتابخانه عمومی حضرت آیت‌الله‌ العظمی مرعشی نجفی، 1373.
- الرهیمی، عبدالحلیم، تاریخ حرکت اسلامی در عراق، ترجمه محمد بنی‌ابراهیمی، بی‌جا: سوره، ۱۳۹۳.
 

  • تاریخ دریافت 13 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 14 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 30 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403