پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

ارزیابی عملکرد محمدتقی‌خان و حسین‌قلی‌خان بختیاری در دوره قاجار

نوع مقاله : ترویجی

نویسنده
کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه پیام نور، اصفهان، ایران
چکیده
محمدتقی ­خان کُنورسی در زمان فتحعلی ­شاه قاجار به قدرت رسید. اگرچه در اوایل، قدرتش تنها محدود به طوایف چهارلنگ بختیاری بود، ولی به ­تدریج طوایف هفت ­لنگ نیز به قلمرو حکومتش افزوده شد. پس از محمدتقی ­خان، حسین­ قلی­ خان دورَکی دومین خان سرشناس بختیاری بود. وی که از طرف ناصرالدین­ شاه قاجار لقب ایلخانی گرفت، موفق شد طوایف چهار­لنگ و هفت­ لنگ را مطیع خودش کند. این پژوهش با شیوه توصیفی-تحلیلی درصدد پاسخگویی به این پرسش است که «عملکرد محمدتقی ­خان و حسین­ قلی­ خان در سطح ایل بختیاری و کشور ایران چگونه ارزیابی می ­شود؟».
یافته ­های پژوهش نشان می ­دهد که محمدتقی­ خان با وجود ویژگی­ هایی مانند شمشیرزنی ماهر، رزمنده ­ای بی­باک، تیراندازی ممتاز، سوارکاری بی­ همتا، باهوش، باشهامت، کاردان، پرهیزکار و خوش رفتار توانست با مدیریت صحیح به امورات عشایر بپردازد. او تمایل داشت زندگی عشایری را به دهقانی تبدیل کرده و راه تجارت با انگلیسی­ ها را باز کند و به اختلافات طوایف چهارلنگ و هفت­لنگ پایان دهد. حسین ­قلی­ خان نیز علاوه بر حفظ نظم و امنیت توانست سرکشان و راهزنان را سرکوب نماید. قدرت طلبی حسین قلی خان اما باعث رنجش ناصرالدین ­شاه و فرزندش ظل­ السلطان شد. سرانجام، ظل ­السلطان طی برپایی یک مهمانی در اصفهان به زندگی حسین ­قلی­ خان ایلخانی پایان داد. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Performance evaluation of Mohammad Taghi Khan and Hossein Qoli Khan Bakhtiari during the Qajar period

نویسنده English

Omid Salahshori
Master of History of Islamic Iran, University of Payame Noor, Isfahan, IRAN
چکیده English

Mohammad Taghi Khan Kunorsi came to power during the time of Fath Ali Shah Qajar. Although in the beginning, his power was only limited to the four Bakhtiari clans, but gradually the Haft Lang clans were added to the territory of his rule. After Mohammad Taghi Khan, Hossein Qoli Khan Duraki was the second famous Bakhtiari Khan. He, who received the title of Ilkhani from Naser al-Din Shah Qajar, succeeded in subjugating the clans of Chahar Lang and Haft Lang. This research, with a descriptive-analytical method, tries to answer the question, "How is the performance of Mohammad Taghi Khan and Hossein Qoli Khan evaluated at the level of the Bakhtiari family and the country of Iran?".
The findings of the research show that Mohammad Taghi Khan was able to deal with the affairs of the nomads with proper management despite the characteristics such as skillful swordsmanship, fearless warrior, excellent shooting, unparalleled horsemanship, intelligent, honest, skilled, pious and well-behaved. He wanted to transform the nomadic life into a peasant life, open the way for trade with the English and end the differences between the four and Haft Lang clans. In addition to maintaining order and security, Hossein Qoli Khan was able to suppress the rebels and bandits. Hossein Qoli Khan's power-seeking angered Naser al-Din Shah and his son Zal al-Sultan. Finally, Zal al-Sultan ended the life of Hossein Qoli Khan Ilkhani during a party in Isfahan.

کلیدواژه‌ها English

Qajar Era
Mohammad Taghi Khan
Hossein Qoli Khan
Bakhtiari
Naser al-Din Shah
- امان، دیتر، بختیاری­ها: عشایر کوه­نشین ایرانی در پویه تاریخ، ترجمه سید محسن محسنیان، مشهد: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، 1367.
- امان­اللهی بهاروند، سکندر، کوچ­نشینی در ایران، تهران: آگاه، 1374، چاپ چهارم.
- اوژن بختیاری، ابوالفتح، تاریخ بختیاری، ج 1، تهران: ضمیمه مجله وحید، 1345.
- بختیاری، خسروخان، یادداشت­ها و خاطرات سردار ظفر بختیاری، تهران: یساولی، 1362.
- بختیاری، ­مریم، خاطرات سردار مریم بختیاری، تهران: آنزان، 1382.
- بیشوپ، ایزابلا، از بیستون تا زردکوه بختیاری (سفرنامه)، ترجمه مهراب امیری، تهران: سهند و آنزان، 1375.
- پوربختیار، غفار، «قتل حسینقلی­خان، ایلخانی بختیاری و نقش معتمدالدوله، حاکم فارس در آن»، فصلنامه گنجینه اسناد، شماره 51 و 52، پاییز و زمستان 1382، صص 73-82.
- پیرغلام خانه­زاد حسینقلی بختیاری، «قربان خاکپای جواهرآسای مبارکت شوم»، مجله وحید، تیرماه 1343، سال دوم، شماره هفتم، صص 31-32.
- حسینی فسایی، میرزا حسن، فارسنامه ناصری، تصحیح منصور رستگار فسایی، ج 1، تهران: امیرکبیر، 1378، چاپ دوم.
- راولینسون، هنری، سفرنامه، ترجمه سکندر امان­اللهی بهاروند، تهران: آگاه، 1362.
- روزنامه ایران، شماره 491، 14 شعبان 1299.
- سرداراسعد بختیاری، علی­قلی­خان و عبدالحسین لسان­السلطنه سپهر، تاریخ بختیاری (خلاصه­الاعصار فی تاریخ­البختیار)، تصحیح جمشید کیانفر، تهران: اساطیر، 1376.
- طهماسبی­کهیانی، ساسان، لردگان در مسیر تاریخ، قم: آوای منجی، 1395، چاپ دوم.
- ظل­السلطان، مسعود میرزا، خاطرات، تصحیح حسین خدیوجم، ج 2، تهران: اساطیر، 1368.
- گارثویت، جن. راف، بختیاری در آیینه تاریخ، ترجمه مهراب امیری، تهران: آنزان، 1375.
- گارثویت، جن. راف، تاریخ سیاسی اجتماعی بختیاری، ترجمه مهراب امیری، تهران: آنزان، 1373.
- لایارد، سر اوستن هنری، سفرنامه (ماجراهای اولیه در ایران)، ترجمه مهراب امیری، تهران: وحید، 1367.
- لسان­الملک سپهر، محمدتقی، ناسخ التواریخ، تصحیح جمشید کیانفر، ج 2، تهران: اساطیر، 1377.
- نجم­الملک، عبدالغفار، سفرنامه خوزستان، تصحیح محمد دبیرسیاقی، تهران: علمی، 1362، چاپ دوم.
- نظام­السلطنه مافی، حسین­قلی­خان، خاطرات و اسناد، تصحیح معصومه مافی و دیگران، تهران: تاریخ ایران، 1362، چاپ دوم.

  • تاریخ دریافت 15 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 23 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 23 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403