پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

مولفه‌های مقاله تاریخی با رویکرد تقریبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده
تقریب بین پیروان مذاهب اسلامی به مثابه جنبش نرم ­افزاری فرآیند وحدت اسلامی محسوب می ­گردد. امروزه با توجه به اهمیت و ضرورت این امر، راهکارهای مختلف تحقق تقریب متنوع است. یکی از راهکارها می­ تواند بر مبنای آموزش و پژوهش باشد. ستون فعالیت های پژوهشی در محافل علمی و دانشگاهی بر مقاله و کتاب استوار است. مقالات تاریخی با رویکردهای مختلفی مانند سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی نوشته می ­شود. یکی از رویکردهای مقالات تاریخی، رویکرد تقریبی است. نگرشی که بیشتر در محافل مذهبی بازخورد دارد و نقش مهمی در وحدت یا تفرقه ایفا می ­کند.
مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با جمع ­آوری داده­ های کتابخانه ­ای در صدد پاسخگویی به این سوال است که ویژگی ­های یک مقاله تاریخی با رویکرد تقریب چیست؟ نویسنده پس از بررسی جوانب موضوع به این نتیجه رسیده ­است: مهم ­ترین مولفه ­ها عبارتند از جایگزینی نگاه تاریخی به جای نگاه کلامی، مراجعه به منابع اصیل هر مذهب و فرقه، رعایت ادب نقد در تحلیل رویدادها و اشخاص، خودداری از به کارگیری واژگان ارزشی، پرهیز از بدگویی و دشنام، پرهیز از بحث ­های جدلی، ارائه قرائت وفاق آمیز از نقاط اختلاف، رعایت انصاف علمی در نقل فضائل، روش تطبیقی- مقایسه ­ای در انتخاب عناوین پژوهش، بررسی اسباب و عوامل اختلاف، تمرکز بر موارد کاربردی و حذف موارد اختلافی بی­ثمر و توجه به شرایط معاصر.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Historical essay components with an approximate approach

نویسنده English

Masoud Bahramian
Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of BIRJAND, BIRJAND, IRAN
چکیده English

The rapprochement between the followers of Islamic religions is considered as a software movement of the process of Islamic unity. Today, considering the importance and necessity of this matter; There are different ways to achieve the approximation. One of the solutions can be based on education and research. The pillar of research activities in scientific and academic circles is based on articles and books. Historical articles are written with different approaches such as political, economic, social, cultural and religious. One of the approaches of historical articles is the approximate approach. An attitude that has more feedback in religious circles and plays an important role in unity or division.
The present article aims to answer the question, what are the characteristics of a historical article with an approximation approach, with a descriptive-analytical method and by collecting library data? After examining the aspects of the subject, the author has come to the conclusion that the most important components are replacing the historical view instead of the theological view, referring to the original sources of each religion and sect, observing the politeness of criticism in the analysis of events and persons, refraining from using valuable words. , avoiding slander and insults, avoiding argumentative discussions, providing a conciliatory reading of points of disagreement, observing scientific fairness in quoting virtues, comparative-comparative method in choosing research topics, investigating the causes and factors of differences, focusing on practical cases and eliminating Fruitless disputes and attention to contemporary conditions.

کلیدواژه‌ها English

Scientific researches
approximate approach
Islamic unity
historical essay
division
- قرآن کریم
- نهج ­البلاغه
- آذرشب، محمدعلی، ملف­التقریب، تهران: مجمع­العالمی للتقریب ­بین ­المذاهب­ الاسلامی، 1421ق.
- آل کاشف الغطا، محمدحسین، اصل­الشیعه و اصولها، بیروت: دار الاضواء، 1413ق.
- ابن­بابویه، محمد­بن علی­بن حسین بن­موسی، علل­الشرائع و الاحکام؛ معان­الاخبار، بی­جا: بی­نا، 1289ق.
- ابن­منظور، لسان­العرب، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1416ق.
- احمدبن­حنبل، فضایل­الصحابه، حققه و خرج احادیث وصی الله بن محمد عباس، الجزء الاول، مکه المکرمه: مؤسسه الرساله، 1403ق.
- اربلی، علی­بن­عیسی، کشف­الغمه فی معرفه الائمه، ترجمه علی بن حسین زوارئی، ج 1، قم: اسلامیه، بی­تا.
- ایجی، عبدالرحمن بن­احمد، المواقف، شرح میر سید شریف جرجانی، ج 1، مصر: بی­نا، 1325.
- تهوری، مسلم، علامه محمدتقی قمی مؤسس دارالتقریب مصر، زاهدان: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت سیستان و بلوچستان، 1383.
- جعفریان، رسول، مقالات تاریخی، قم: دلیل ما، 1379.
- حرعاملی، وسائل ­الشیعه، قم: تحقیق موسسه آل بیت، 1414ق.
- زریاب خویی، عباس، سیره رسول الله، تهران: سروش، 1400، چ 5.
- زقاقی، احمد، التقریب بین­الشیعه و اهل­السنه و تحدیدات الاختلاف و التصحیح، عمان: جدارا للکتاب العالمی، 2008.
- طبرسی، فضل­بن­حسن، اعلام­الوری باعلام الهدی، ترجمه محمدحسین ساکت، تهران: اساطیر، 1388.
- غزالی، ابوحامد، احیاء علوم­الدین، ترجمه مویدالدین محمد خوارزمی، ج 1، تهران: علمی و فرهنگی، 1366.
- قاسمی، علی، بنیان­های نظری سیاست تنوع فرهنگی و همبستگی در اندیشه سیاسی اسلام، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1396.
- قاسمی، ابوالفضل، هزارماه­ سیاه یا فجایع تاریخی امویان، تهران: چاپ حیدری، چ 2، 1356.
- محسنی، محمد آصف، تقریب مذاهب از نظر تا عمل، قم: ادیان، 1386.
- محمدی ری­شهری، محمد، میزان­الحکمه، قم: دارالحدیث، 1384.
- مسائلی، مهدی، جریان افراط گرای شیعی: مختصات فکری و رفتاری، اصفهان: آرمان، 1398.
- مسلم بن­حجاج، صحیح مسلم، بیروت: دارالکتاب العربی، 1407ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ترجمه محمدباقرساعدی خراسانی، ج1، تهران: اسلامیه، 1380.
- منقری، نصر بن‌مزاحم، وقعه صفین، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتبه آیت الله العظمی المرعشی النجفی، 1418ق.
- مودودی، ابوالاعلی، خلافت ­­و­ ­ملوکیت، ترجمه­ محمدرضا حامدی­نیا و خلیل­احمد، کرمانشاه: فرهنگ­ قرآن، 1364.
- نخی، محمد، فرهنگ تقریب، به­ اهتمام عباس برومند اعلم، تهران: دانشگاه مذاهب اسلامی، 1395.
- ولوی، علی­محمد، دیانت و سیاست در قرون نخستین اسلامی، تهران: دانشگاه الزهرا، 1380.

  • تاریخ دریافت 23 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 28 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403