پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

پژوهش‌های نوین در مطالعات تاریخ اسلام و ایران

فهرست مؤلفین نسخ خطی کتابخانه شخصی شیخ محمد خاتون عاملی (سفیر قطب‌شاهیان در دربار شاه عباس صفوی)

نوع مقاله : ترویجی

نویسنده
پژوهشگر و کارشناس ارشد فلسفه غرب، دانشگاه شیخ مفید، قم، ایران
چکیده
به نظر می‌رسد مهم‌ترین مجموعه نسخه‌های خطی که تاکنون به آستان قدس رضوی واگذار شده، مجموعۀ وقفی ابن‌خاتون باشد که شامل چهارصد نسخه خطی است و به سال 1067 ق، توسط «اسدالله بن محمد مؤمن خاتون عاملی» وقف آستان قدس رضوی گردیده است. این نسخه‌ها در واقع، کتابخانه شخصی علامی فهامی شیخ محمد خاتون (متوفی 1059 ق)، پیشوای دولت عبدالله قطب‌شاه، سلطان حکومت حیدرآباد جنوب هند می‌باشند که به دلایل متعددی دارای اهمیت تاریخی، مذهبی، فرهنگی و سیاسی هستند. از چهارصد نسخه وقف شده توسط اسدالله خاتون به کتابخانه شیخ محمد خاتون در آستان قدس رضوی، حدود 375 نسخه شناسایی شد. نسخه‌های مجموعه اما شامل 419 عنوان اثر هستند. با وجود این مجموعۀ نفیس، به نظر می‌‌رسد یکی از موضوعات قابل پژوهش دربارۀ کتابخانه ابن‌خاتون، شناسایی مؤلفان نسخ خطی کتابخانه ابن‌خاتون عاملی باشد. به همین منظور، فهرست حدود 218 تن از مؤلفین نسخ خطی کتابخانه شخصی علامی فهامی شیخ محمد خاتون عاملی برای توجه و استفاده پژوهشگران، در این نوشتار ارائه می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The List of authors of the manuscripts of the personal library of Sheikh Mohammad Khatun Ameli (Qutb Shahian's ambassador to the court of Shah Abbas Safavi)

نویسنده English

Kazem Ostadi
Researcher and Master of Western Philosophy, Sheikh Mofid University, Qom, Iran
چکیده English

It seems that the most important collection of manuscripts that has been handed over to Astan Quds Razavi is the Waqf Collection of Khatun, which contains four hundred manuscripts and was donated to Astan Quds Razavi in ​​1067 AH by "Asadullah Bin Mohammad Momin Khatun Ameli". These copies are, in fact, the personal library of Allami Fahami Sheikh Muhammad Khatun (1059 AH), the leader of Abdullah Qutb Shah's government, the Sultan of Hyderabad in South India, which have historical, religious, cultural and political significance for several reasons. About 375 copies were identified out of four hundred copies donated by Asadullah Khatoon to the library of Sheikh Mohammad Khatoon in Astan Quds Razavi. The editions of the collection contain 419 titles. In spite of this exquisite collection, it seems that one of the topics that can be researched about the Ibn Khatun library is the identification of the authors of the manuscripts of the Ibn Khatun library. For this purpose, the list of about 218 authors of the manuscripts of the personal library of Allami Fahami Sheikh Mohammad Khatun Aamili is presented in this article for the attention and use of researchers.

کلیدواژه‌ها English

Waqf Astan Quds
Abdullah Qutb Shah
Asadullah Khatun
Hyderabad India
Manuscripts before the 11th century
- ابن‌طیفور، حدایق­السلاطین، تصحیح شریف النساء انصاری، دهلی: چاپ نعمانی پریس، بی­تا.
- استادی، کاظم، «شرح حال و آثار محمدعلی کربلایی مؤلف کتاب کشف الایات قطب‌شاهی»، مجله سفیه، شماره 80، 1402.
- استادی، کاظم، «بررسی تاریخ وفات شیخ محمدخاتون»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، «تجزیه و تحلیل کتابخانه شیخ محمدخاتون در قرن یازده قمری»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، «آثار و تألیفات شیخ محمدخاتون عاملی»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، «شرح حال و زندگانی محمد خاتون پیشوای دولت قطب‌شاهی»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، «فهرست عناوین نسخ خطی وقفی اسدالله مؤمن ‌خاتون عاملی به آستان قدس رضوی»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، علامه شیخ محمد ابن‌خاتون عاملی، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- استادی، کاظم، «بررسی منشأ کتاب­های وقفی اسد الله خاتون عاملی»، مخطوط، قم: کتابخانه رضا استادی، 1402.
- امین­عاملی، سیدمحسن، اعیان­الشیعه، بیروت: دارالتعارف، 1421ق.
- بلگرامی، علی‌اصغر، مآثر دکن (متضمن بر حالات عمارات و آثار بلده حیدرآباد و مضافات بلده)، حیدرآباد: دارالطبع سرکار عالی، 1924ق.
- تهرانی، آقابزرگ، طبقات اعلام­الشیعه، تحقیق: علینقی منزوی، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، بی­تا.
- حسن‌زاده مراغه‌ای، صادق، «تفاوت­های حدیقه الشیعه و کاشف­الحق»، قم: کنگره محقق اردبیلی، صص 517-616، 1374.
- خاتون­عاملی، محمد، ترجمه قطب‌شاهی، ترجمه اربعین شیخ­بهایی، تهران: کتابخانه مجلس، نسخه شماره 334 س، 1037ق.
- خاتون­عاملی، محمد، کشف­الحق فی الامامة، نسخه خطی، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی، شماره 14828، 1095ق.
- خاتون­عاملی، محمدبن­علی، الاربعون (ترجمه قطب‌شاهی)، نسخه خطی شماره 1938 کاتب عبدالعلی بن محمدعلی حکم‌آبادی نطنزی، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی، 1046ق.
- سلماسی، مهدی، «آل ‌خاتون» (دائرة المعارف بزرگ اسلامی)، تهران: دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 3، مدخل ابن‌خاتون، ویرایش جدید سایت اینترنتی 19/3/1399ش، 1399.
- شاکری، رمضانعلی، گنج هزار ساله: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی قبل و بعد از انقلاب، مشهد: آستان قدس رضوی، 1367.
- شاکری، رمضانعلی، واقفین عمده کتاب به کتابخانه آستان قدس رضوی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1380.
- صاعدی­شیرازی، نظام­الدین­ احمد، حدیقه­السلاطین قطب‌شاهی، حیدرآباد: بی‌نا، 1921.
- عزمی، راحت، علامه ابن‌خاتون، حیدرآباد: باب العلم، 1992.
- علامه فلسفی، احمد، مکاتبات سلطان عبدالله قطب شاه، تهران: وزارت امور خارجه، 1386.
- غلامی‌مقدم، براتعلی، کتب خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، ج 27، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی، 1387.
- کربلایی، محمدعلی، ترتیب ایضاح­الاشتباه فی اسماء الرواه، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی، نسخه شماره ۳۵۹۲، بی­تا.
- کریمیان، لیلی، «آل‌ خاتون» (دانشنامه جهان اسلام)، تهران: بنیاد دائرة المعارف اسلامی، ج 14، مدخل آل‌خاتون، 1393.
- گروهی از نویسندگان، فهرست کتب خطی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، مجلدات 1، 2، 4، 5، 6، 7، 8، 12، 13، 14، 15، 16، 19، 20، 21، 22، 23، 24، 26، 27، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی، 1361-1384.
- نصرآبادی­اصفهانی، محمدطاهر، تذکره نصرآبادی، تهران: ارمغان، 1317.
- هارون بن­خمیس، ‏الفواید العلیة فی شرح الاثنی عشریه، نسخه خطی شماره: ۲۵۰۹، مشهد: کتابخانه آستان قدس رضوی، 1036ق.
- والازاده، ابوالفضل و ابوالفضل حافظیان «نگاهی به کتاب جوامع­الکلام فی دعائم الاسلام»، مجله سفینه، شماره 3، 1383.

  • تاریخ دریافت 16 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 20 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403